Umowa przedwstępna o pracę: termin na pismo i skutki zwłoki

Rynek pracy stawia przed pracodawcami i pracownikami wiele wyzwań związanych z zabezpieczeniem procesu rekrutacji. Często zdarza się, że idealny kandydat jest dostępny dopiero za kilka miesięcy, na przykład ze względu na obowiązujący go okres wypowiedzenia u dotychczasowego pracodawcy. W takich sytuacjach doskonałym rozwiązaniem jest umowa przedwstępna o pracę. Narzędzie to pozwala obu stronom zyskać pewność, że planowane zatrudnienie dojdzie do skutku na uzgodnionych wcześniej warunkach. Warto jednak wiedzieć, jakie wymogi formalne należy spełnić, jak określić termin na podpisanie ostatecznego dokumentu oraz jakie konsekwencje niesie za sobą zwłoka w dopełnieniu tych formalności.

Czym jest umowa przedwstępna o pracę?

Umowa przedwstępna o pracę to zobowiązanie jednej lub obu stron do zawarcia w przyszłości oznaczonej umowy o pracę, zwanej umową przyrzeczoną. Choć samo pojęcie nie zostało bezpośrednio zdefiniowane w przepisach Kodeksu pracy, to na mocy art. 300 Kodeksu pracy w sprawach nieunormowanych przepisami prawa pracy stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego. Oznacza to, że do umowy przedwstępnej o pracę stosujemy bezpośrednio art. 389 i art. 390 Kodeksu cywilnego.

Aby umowa przedwstępna była ważna i wywoływała skutki prawne, musi określać istotne postanowienia umowy przyrzeczonej. W przypadku stosunku pracy będą to przede wszystkim:

rodzaj pracy (stanowisko, zakres obowiązków),
miejsce wykonywania pracy,
termin rozpoczęcia pracy,
wynagrodzenie odpowiadające rodzajowi pracy wraz ze wskazaniem składników płacowych.

Termin na zawarcie umowy przyrzeczonej

Jednym z najważniejszych elementów umowy przedwstępnej jest termin, w którym strony zobowiązują się do zawarcia umowy o pracę. Wyznaczenie tego terminu pozwala na uporządkowanie procesu zatrudnienia i daje jasność co do momentu, w którym pracownik powinien stawić się w nowym miejscu pracy.

Co się dzieje, gdy termin nie został oznaczony?

Zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego, jeżeli termin, w ciągu którego ma być zawarta umowa przyrzeczona, nie został w umowie przedwstępnej oznaczony, powinna ona być zawarta w terminie wyznaczonym przez stronę uprawnioną do żądania zawarcia umowy przyrzeczonej. Jeśli obie strony są uprawnione do takiego żądania i każda z nich wyznaczyła inny termin, strony wiąże termin wyznaczony przez tę stronę, która wcześniej złożyła stosowne oświadczenie.

Istnieje jednak bardzo ważny termin zawity: jeżeli w ciągu roku od dnia zawarcia umowy przedwstępnej nie został wyznaczony termin do zawarcia umowy przyrzeczonej, nie można już żądać jej zawarcia. Po upływie tego rocznego terminu uprawnienia stron bezpowrotnie wygasają.

Skutki zwłoki i uchylania się od zawarcia umowy

Jeżeli jedna ze stron uchyla się od zawarcia umowy przyrzeczonej (czyli dopuszcza się zwłoki), druga strona ma do dyspozycji określone środki prawne. Zakres tych uprawnień zależy od tego, jak sformułowana była umowa przedwstępna oraz czy spełniała ona wymogi formalne przewidziane dla umowy o pracę.

Skutek słabszy – odszkodowanie

Podstawowym uprawnieniem strony poszkodowanej jest żądanie naprawienia szkody, którą poniosła przez to, że liczyła na zawarcie umowy przyrzeczonej. Odszkodowanie to ma na celu zrekompensowanie kosztów i strat poniesionych w związku z przygotowaniem do podjęcia nowej pracy lub zatrudnienia pracownika. Przykładowo, dla pracownika może to być równowartość utraconego zarobku, który mógłby uzyskać, gdyby nie zrezygnował z poprzedniej pracy, a dla pracodawcy – koszty przeprowadzonej rekrutacji czy badań lekarskich.

Skutek silniejszy – dochodzenie zawarcia umowy przed sądem

Jeżeli umowa przedwstępna czyni zadość wymaganiom, od których zależy ważność umowy przyrzeczonej, strona uprawniona może dochodzić zawarcia umowy przyrzeczonej przed sądem. W kontekście prawa pracy oznacza to, że jeśli umowa przedwstępna została sporządzona na piśmie i zawierała wszystkie istotne elementy umowy o pracę, pracownik może wnieść pozew do sądu pracy o ustalenie istnienia stosunku pracy lub o nakazanie pracodawcy złożenia oświadczenia woli o zatrudnieniu. Wyrok sądu zastępuje wówczas oświadczenie woli pracodawcy, a stosunek pracy nawiązuje się z mocy samego orzeczenia.

Umowa przedwstępna o pracę PDF – na co zwrócić uwagę w szablonach?

Wielu pracodawców i pracowników poszukuje gotowych wzorów dokumentów w formacie PDF. Korzystanie z gotowych szablonów niesie ze sobą pewne ryzyka, dlatego warto dokładnie przeanalizować pobierany plik. Dobrze przygotowana umowa przedwstępna o pracę w formacie PDF powinna zawierać:

Dokładne dane identyfikacyjne pracodawcy oraz kandydata.
Precyzyjne określenie warunków przyszłej pracy (stanowisko, wynagrodzenie, wymiar czasu pracy).
Jasno określony termin podpisania umowy przyrzeczonej oraz planowaną datę rozpoczęcia pracy.
Zapisy dotyczące kar umownych na wypadek uchylenia się od zawarcia umowy.
Podpisy obu stron – brak formy pisemnej może utrudnić dochodzenie roszczeń przed sądem pracy.

Praktyczny przykład z życia

Pan Jan otrzymał ofertę pracy jako główny programista w firmie technologicznej. Ponieważ obowiązywał go trzymiesięczny okres wypowiedzenia u obecnego pracodawcy, strony podpisały umowę przedwstępną o pracę. W umowie określono stanowisko, wynagrodzenie w kwocie 15 000 zł brutto oraz termin zawarcia umowy przyrzeczonej na dzień 1 października. Pan Jan złożył wypowiedzenie w dotychczasowej firmie. Na tydzień przed planowanym rozpoczęciem pracy nowa firma poinformowała go, że z przyczyn finansowych wycofuje się z zatrudnienia. W tej sytuacji Pan Jan, dysponując pisemną umową przedwstępną zawierającą wszystkie istotne warunki, skierował sprawę do sądu pracy, domagając się odszkodowania za czas pozostawania bez pracy oraz zwrotu kosztów poniesionych w związku z przygotowaniem do zmiany zatrudnienia.

Podsumowanie

Umowa przedwstępna o pracę to niezwykle pożyteczny instrument prawny, który stabilizuje relacje między przyszłym pracownikiem a pracodawcą. Kluczem do jej skuteczności jest jednak precyzja – zarówno w określaniu warunków przyszłego zatrudnienia, jak i terminów. Zwłoka w zawarciu umowy przyrzeczonej może rodzić poważne konsekwencje finansowe i prawne, włącznie z procesem przed sądem pracy. Dlatego przed podpisaniem takiego dokumentu warto skonsultować jego treść ze specjalistą lub dokładnie zweryfikować pobierany z internetu wzór PDF.