PIT 36 zg holandia a obowiązki podatnika albo płatnika

Praca zarobkowa poza granicami kraju to powszechne zjawisko, które jednak wiąże się ze skomplikowanymi obowiązkami natury podatkowej. Jednym z najpopularniejszych kierunków emigracji zarobkowej Polaków pozostaje Holandia. Osoby, które uzyskują tam dochody, a jednocześnie zachowują status polskiego rezydenta podatkowego, stają przed koniecznością rozliczenia się z polskim fiskusem. Narzędziem służącym do tego celu jest deklaracja roczna PIT-36 wraz z obligatoryjnym załącznikiem PIT/ZG. W niniejszej publikacji szczegółowo analizujemy, jakie obowiązki ciążą na podatniku uzyskującym dochody w Holandii, jak prawidłowo wypełnić deklarację, jakie są terminy oraz czy holenderski pracodawca może pełnić funkcję płatnika w rozumieniu polskich przepisów.

Rezydencja podatkowa jako źródło obowiązków w Polsce

Punktem wyjścia do jakichkolwiek rozważań o podatkach jest ustalenie rezydencji podatkowej. Zgodnie z polską ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych (ustawa o PIT), osoby fizyczne, jeżeli mają miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podlegają obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów (przychodów) bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów. Jest to tak zwany nieograniczony obowiązek podatkowy.

Za osobę mającą miejsce zamieszkania na terytorium Polski uważa się osobę fizyczną, która:

posiada na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych), lub
przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dłużej niż 183 dni w roku podatkowym.

Jeśli spełniasz którykolwiek z tych warunków, jesteś polskim rezydentem podatkowym. Oznacza to, że nawet jeśli pracowałeś przez część roku w Holandii i tam odprowadzałeś podatki, polski urząd skarbowy ma prawo żądać od Ciebie wykazania tych dochodów w rocznym zeznaniu podatkowym.

Metoda unikania podwójnego opodatkowania między Polską a Holandią

Aby uniknąć sytuacji, w której ten sam dochód jest w pełni opodatkowany zarówno w Holandii, jak i w Polsce, państwa zawierają dwustronne umowy. W relacjach polsko-holenderskich zastosowanie ma Konwencja między Rzecząpospolitą Polską a Królestwem Niderlandów w sprawie unikania podwójnego opodatkowania. Na mocy protokołu zmieniającego tę umowę, w odniesieniu do dochodów z pracy najemnej stosuje się tzw. metodę proporcjonalnego odliczenia (zwaną również metodą zaliczenia proporcjonalnego).

Metoda proporcjonalnego odliczenia polega na tym, że dochód osiągnięty za granicą jest opodatkowany w Polsce, ale od należnego w Polsce podatku odlicza się podatek zapłacony w państwie źródła (czyli w Holandii). Odliczenie to nie może jednak przekroczyć części podatku obliczonego przed dokonaniem odliczenia, która proporcjonalnie przypada na dochód uzyskany w państwie obcym.

Zastosowanie tej metody w praktyce oznacza, że podatnik zawsze musi złożyć w Polsce deklarację podatkową, nawet jeśli w Polsce nie osiągnął w danym roku żadnych dochodów, a jego jedynym źródłem utrzymania była praca w Holandii.

Rola deklaracji PIT-36 oraz załącznika PIT/ZG

Podatnicy rozliczający dochody z pracy w Holandii nie mogą skorzystać ze standardowego formularza PIT-37, który przeznaczony jest wyłącznie dla osób uzyskujących przychody za pośrednictwem polskich płatników (np. z polskiej umowy o pracę). Właściwym formularzem jest PIT-36.

Do deklaracji PIT-36 należy bezwzględnie dołączyć formularz PIT/ZG. Jest to informacja o wysokości dochodów z zagranicy i zapłaconym podatku w roku podatkowym. W załączniku tym podatnik wykazuje m.in.:

państwo uzyskania dochodu (w tym przypadku: Holandia),
dochód uzyskany za granicą,
podatek zapłacony za granicą.

Warto pamiętać, że dla każdego kraju, z którego pozyskano dochody, należy wypełnić osobny załącznik PIT/ZG. Jeśli podatnik pracował w danym roku zarówno w Holandii, jak i w Niemczech, do jednego PIT-36 musi dołączyć dwa formularze PIT/ZG.

Ulga abolicyjna – czym jest i jak wpływa na rozliczenie z Holandii?

Metoda proporcjonalnego odliczenia jest zazwyczaj mniej korzystna dla podatnika niż metoda wyłączenia z progresją. Aby zrównać sytuację podatników, polskie ustawodawstwo wprowadziło tzw. ulgę abolicyjną (art. 27g ustawy o PIT). Pozwala ona na odliczenie od podatku kwoty stanowiącej różnicę pomiędzy podatkiem obliczonym metodą proporcjonalnego odliczenia a podatkiem obliczonym według metody wyłączenia z progresją.

Jednak od 1 stycznia 2021 roku przepisy dotyczące ulgi abolicyjnej uległy istotnej zmianie. Wprowadzono limit odliczenia, który wynosi obecnie 1360 zł. Limit ten nie dotyczy jedynie osób wykonujących pracę poza terytorium lądowym państw (np. marynarzy). Dla większości osób pracujących w Holandii oznacza to, że ulga abolicyjna może nie pokryć w całości różnicy w podatku, co skutkuje koniecznością dopłaty podatku w polskim urzędzie skarbowym.

Obowiązki podatnika krok po kroku

Prawidłowe rozliczenie dochodów z Holandii wymaga przejścia przez kilka kluczowych etapów. Poniżej przedstawiamy procedurę, którą musi zrealizować podatnik:

Krok 1: Zgromadzenie dokumentów źródłowych

Podstawowym dokumentem potwierdzającym wysokość zarobków oraz odprowadzonych składek i podatków w Holandii jest karta podatkowa Jaaropgaaf (lub Jaaropgave), wystawiana przez holenderskiego pracodawcę po zakończeniu roku kalendarzowego. W przypadku braku tego dokumentu, pomocne mogą być miesięczne lub tygodniowe paski wypłat (Salarisspecificatie).

Krok 2: Pomniejszenie przychodu o diety

Zgodnie z polskimi przepisami, przychody z pracy za granicą można pomniejszyć o równowartość 30% diety za każdy dzień pobytu za granicą, w którym podatnik pozostawał w stosunku pracy. Kwota diety dla Holandii wynosi 50 EUR. Oznacza to, że za każdy dzień pracy w Holandii można odliczyć od przychodu kwotę 15 EUR. Odliczenie to przysługuje pod warunkiem, że podatnik faktycznie przebywał i pracował za granicą.

Krok 3: Przeliczenie waluty na PLN

Zarówno przychody, jak i zapłacony w Holandii podatek, wyrażone są w euro (EUR). Na potrzeby polskiego zeznania podatkowego należy je przeliczyć na złote (PLN). Zgodnie z art. 11a ustawy o PIT, przeliczenia dokonuje się według kursu średniego walut obcych ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień uzyskania przychodu (najczęściej dzień otrzymania wypłaty na konto lub postawienia jej do dyspozycji).

Krok 4: Uwzględnienie kosztów uzyskania przychodów

Podatnik ma prawo do pomniejszenia przychodu o pracownicze koszty uzyskania przychodów. W przypadku pracy za granicą stosuje się standardowe koszty ustawowe (np. miesięczne koszty jednoetatowca), analogicznie jak przy pracy w Polsce.

Krok 5: Wypełnienie PIT/ZG oraz PIT-36

Po obliczeniu czystego dochodu i podatku w PLN, dane te wpisuje się do załącznika PIT/ZG w sekcji C. Następnie kwoty te są przenoszone do odpowiednich rubryk w formularzu głównym PIT-36, gdzie następuje ostateczne obliczenie podatku dochodowego, uwzględnienie składek na ubezpieczenia społeczne oraz ewentualne zastosowanie ulgi abolicyjnej do wysokości limitu 1360 zł.

Czy holenderski pracodawca ma obowiązki jako płatnik w Polsce?

Często pojawia się pytanie, czy zagraniczny pracodawca (np. agencja pracy w Holandii lub holenderska spółka) ma jakiekolwiek obowiązki jako płatnik w Polsce – np. czy musi pobierać zaliczki na polski podatek dochodowy lub wysyłać deklaracje do polskiego urzędu skarbowego.

Co do zasady, podmioty zagraniczne, które nie posiadają w Polsce siedziby, oddziału ani stałego miejsca prowadzenia działalności (zakładu), z którym związana jest wypłata wynagrodzenia, nie mają statusu płatnika w rozumieniu polskiej ustawy o PIT. Oznacza to, że holenderski pracodawca nie ma obowiązku obliczania, pobierania i odprowadzania zaliczek na podatek dochodowy do polskiego urzędu skarbowego ani sporządzania informacji PIT-11.