Skarga kasacyjna

15.03.2024

Naczelny Sąd Administracyjny Izba Ogólnoadministracyjna Wydział I ul. Wiejska 10 00-902 Warszawa

za pośrednictwem: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Wydział II ul. Rakowicka 10 31-510 Kraków

Skarżący: Jan Kowalski ul. Kwiatowa 7 30-001 Kraków reprezentowany przez radcę prawnego Annę Nowak

Organ administracyjny: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie ul. Czerniakowska 16 00-740 Warszawa

II GSK 1234/23

SKARGA KASACYJNA

Jan Kowalski od wyroku z dnia 20.02.2024 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie (II SA/Kr 543/23) w sprawie ze skargi Jana Kowalskiego na postanowienie autokontrolne Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 15.12.2023 w przedmiocie emerytury (ZUS-E/12/45/7890).

Działając na podstawie o przedstawionego pełnomocnictwa, na podstawie art. 173 i art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329; zwanej dalej p.p.s.a.) zaskarżam w części - tiret pierwsze sentencji - wskazany wyżej wyrok z dnia 20.02.2024 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Sądowi pierwszej instancji zarzucam w trybie art. 174 pkt 2 p.p.s.a.:

1. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wobec jego niezastosowania w stosunku do zaskarżonego postanowienia, które podlegało stwierdzeniu nieważności wskutek rażącego naruszenia przez organ art. 54 § 3 p.p.s.a.;

2. Naruszenie art. 153 w zw. z art. 193 p.p.s.a. poprzez niezwiązanie się w całości oceną prawną wyrażoną w wyroku NSA z dnia 15.01.2024 (I OSK 9876/23), który uznał za usprawiedliwioną podstawę dotyczącą naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Uznając tę podstawę za usprawiedliwioną, skład orzekający NSA ocenił, że niestwierdzenie przez Sąd pierwszej instancji nieważności zaskarżonego postanowienia stanowiło naruszenie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji, rozpoznając ponownie sprawę, był związany tą oceną i zobowiązany do stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia, a nie ograniczenia się jedynie do jego uchylenia;

3. naruszenie art. 190 p.p.s.a. wobec niezastosowania się przez Sąd pierwszej instancji - przy ponownym rozpoznawaniu sprawy - do wiążącej wykładni prawa dokonanej w tej samej sprawie w wyroku NSA z dnia 15.01.2024 (I OSK 9876/23), który uznając za usprawiedliwioną podstawę naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 i art. 54 § 3 p.p.s.a., przesądził, że brak uwzględnienia skargi w całości oznacza, iż akt taki (wydany w ramach autokontroli) obarczony jest wadą rażącego naruszenia prawa, o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i podlega stwierdzeniu nieważności, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.

wnoszę o:

1. Uchylenie kwestionowanego wyroku w zaskarżonej części i w tym zakresie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie;

2. Zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych;

3. Rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym - w myśl art. 182 § 2 p.p.s.a.

UZASADNIENIE

Wyrok Sądu pierwszej instancji - w zaskarżonej części - nie odpowiada prawu i w tym też zakresie podlega uchyleniu wobec naruszenia powołanych wyżej przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Słusznie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoczął rozważania od wskazania, że rozpoznając niniejszą sprawę, jest związany wykładnią prawa dokonaną w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 15.01.2024 (I OSK 9876/23). Niemniej jednak niezbyt dokładnie przeanalizował ocenę prawną oraz wykładnię prawa dokonaną przez NSA, a tym samym doprowadził do wydania wadliwego wyroku, uwzględniając tylko w części ocenę prawną i wykładnię sądu kasacyjnego.

Stosownie do art. 153 p.p.s.a. sąd jest związany własną oceną prawną dokonaną w wydanym przez siebie orzeczeniu. Na mocy zaś art. 153 w zw. z art. 193 p.p.s.a. ocena prawna dokonana przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku wiązać będzie nie tylko NSA, lecz również sąd niższej instancji, do którego sprawa została skierowana celem ponownego jej rozpoznania. Tak też winno było być w niniejszej sprawie.

W pierwszej kolejności zauważyć należy, że NSA, rozpoznając w dniu 15.01.2024 skargę kasacyjną, był związany podstawami kasacyjnymi powołanymi przez stronę; nie mógł wyjść poza nie i orzekał wyłącznie w ich ramach. Tym samym uznając ściśle wyeksponowany zarzut naruszenia przez Sąd art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z rażącym naruszeniem prawa przez organ (art. 54 § 3 p.p.s.a.), NSA dokonał obowiązującej oceny prawnej w sprawie. Nie może ulegać żadnej wątpliwości, że ocena ta wiąże Sąd pierwszej instancji - przy ponownym rozpoznawaniu sprawy. Wobec czego nie może też ulegać wątpliwości to, że owo związanie zobowiązywało Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie do stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia. Ograniczenie się zaś jedynie do uchylenia zakażonego postanowienia narusza w tym wypadku art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., ale przed wszystkim narusza art. 153 w zw. z art. 193 p.p.s.a. i oczywiście art. 190 p.p.s.a.

Jak trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji, jest on na mocy art. 190 p.p.s.a. związany wykładnią prawa dokonaną przez NSA w wyroku z dnia 15.01.2024. Prawidłowo też podnosi, iż "związanie wykładnią prawa", o jakim mowa w cytowanym przepisie, dotyczy zarówno dokonanej oceny w zakresie przepisów materialnoprawnych, jak i norm postępowania. Trudno zatem zrozumieć, dlaczego WSA w Krakowie do wykładni tej zastosował się tylko częściowo. Winien był bowiem przeanalizować podstawę kasacyjną skarżącego (argumentacje i wnioski w niej zawarte), która została uwzględniona przez NSA. Trzeba z kolei przyznać, że NSA, uwzględniając tę podstawę kasacyjną dokonał wykładni prawa, przesądzając ostatecznie, że brak uwzględnienia skargi w całości oznacza, iż postanowienie wydane zostało z rażącym naruszeniem art. 54 § 3 p.p.s.a., wobec czego wypełnia to dyspozycję art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., a zatem należało stwierdzić nieważność zaskarżonego aktu. Ograniczenie się w niniejsze sprawie jedynie do uchylenia tego aktu narusza wprost art. 190 p.p.s.a. Wynika to nie tylko z treści wyroku NSA i jego konfrontacji z podstawami kasacyjnymi skarżącego, ale przesądzająca jest również treść ustnego uzasadnienia wyroku NSA w tej sprawie.

Skutkiem naruszenia przez Sąd pierwszej instancji w przedmiotowej sprawie art. 153 w zw. z art. 193 p.p.s.a. oraz naruszenia art. 190 p.p.s.a. jest, konsekwentnie, naruszenie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Taka ocena prawna wynika nie tylko z treści wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (uwzględnienie ściśle wyartykułowanej i uzasadnionej podstawy kasacyjnej) - nie tylko z obowiązku związania się tym wyrokiem - ale również z powszechnie przyjmowanego stanowiska orzecznictwa i doktryny. Brak uwzględnienia skargi w całości oznacza, że organ dopuszcza się rażącego naruszenia prawa i obliguje to Sąd do stwierdzenia nieważności aktu autokontrolnego.

Zarzucane uchybienia zawarte w wymienionych i uzasadnionych podstawach kasacyjnych miały oczywiście istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż bezzasadnie odmówiono stwierdzenia nieważności zakażonego postanowienia, ograniczając się do jego uchylenia, a są to przecież zupełnie odrębne instytucje prawne. Z tych powodów niniejsza skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy i wnoszę o jej uwzględnienie.

(-) Anna Nowak radca prawny

Załączniki:

1. Odpis skargi kasacyjnej; 2. Pełnomocnictwo ogólne; 3. Dowód uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictw; 4. Dowód uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej.

Na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a. oświadczam niniejszym, że zrzekam się rozprawy na skutek wniesienia tejże skargi kasacyjnej i wnoszę, aby Naczelny Sąd Administracyjny przedmiotową skargę kasacyjną rozpoznał na posiedzeniu niejawnym.

(-) Anna Nowak