Zażalenie na postanowienie Sądu

Warszawa, dnia 27.07.2024 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie XII Wydział Gospodarczy za pośrednictwem Sądu Rejonowego w Warszawie XIV Wydział Gospodarczy ul. Marszałkowska 82 00-517 Warszawa

Powódka: Transport Spedycja Jan Kowalski (skarżący) ul. Polna 12 05-800 Pruszków KRS: 000123456 e-mail: transport@przyklad.com reprezentowana przez r. pr. Anna Nowak ul. Kwiatowa 4/6 01-234 Warszawa e-mail: anna.nowak@kancelaria.pl tel.: +48 555 444 333

Pozwani: 1. Firma Handlowa "Delta" Sp. z o.o. (pierwszy pozwany) ul. Długa 22 80-252 Gdańsk NIP: 1234567890 2. Firma Transportowa "Omega" S.A. (drugi pozwany) ul. Królewska 77 30-081 Kraków NIP: 0987654321

Sygn. akt: XIV GC 1234/24 W.p.z.: 1500 zł

ZAŻALENIE na postanowienie Sądu Rejonowego w Warszawie z 15.06.2024 (sygn. akt XIV GC 1234/24)

Działając w imieniu powódki (pełnomocnictwo w aktach), na podstawie art. 394 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania cywilnego, niniejszym wnoszę zażalenie na postanowienie Sądu Rejonowego w Warszawie z 15.06.2024, którego odpis wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi powódki za pośrednictwem Portalu Informacyjnego 20.06.2024 r., a którym Sąd uznał swoją niewłaściwość i przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Krakowie, zaskarżając wskazane postanowienie w całości.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucam naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 46 § 1 k.p.c., poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że forma pisemna zastrzeżona została w przywołanym przepisie pod nieznanym prawu cywilnemu procesowemu rygorem bezskuteczności, a nie – dla celów dowodowych.

Na podstawie ww. zarzutu wnoszę o:

1) uchylenie wskazanego zażalenia, 2) zasądzenie na rzecz powódki kosztów postępowania zażaleniowego, wraz z kosztami zastępstwa procesowego.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy w Warszawie postanowieniem z dnia 15.06.2024 uznał swoją niewłaściwość i przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Krakowie. Rozstrzygnięcie to zapadło na podstawie art. 200 § 11, § 12 in principio oraz § 14 k.p.c. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że powódka, kierując pozew do tut. Sądu powołała się na pkt 3 zlecenia nr ZL/2024/05/12, które jednak nie zostało podpisane przez pozwanego ad 1., co powoduje bezskuteczność umowy prorogacyjnej, albowiem nie została zachowana zwykła forma pisemna wskazana w art. 46 § 1 k.p.c. Sąd Rejonowy stwierdził również, że „z przepisu art. 46 § 1 k.p.c. wynika, iż warunkiem skuteczności umowy prorogacyjnej jest zachowanie przy tej czynności formy pisemnej. Do umowy tej mają zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego dotyczące oświadczeń woli, w tym przepis art. 78 KC, który stanowi, że do zachowania pisemnej formy czynności prawnej wystarcza złożenie własnoręcznego podpisu na dokumencie obejmującym treść oświadczenia woli. Do zawarcia umowy wystarcza zaś wymiana dokumentów obejmujących treść oświadczeń woli, z których każdy jest podpisany przez jedną ze stron, lub dokumentów, z których każdy obejmuje treść oświadczenia woli jednej ze strony i jest przez nią podpisany”. Następnie sąd pierwszej instancji uznał, że „nie ulega wątpliwości, że w rozpoznawanej sprawie nie zostały spełnione wymagania przewidziane cytowanym przepisem. Zlecenie przewozowe, na które powołała się w pozwie powódka dla wykazania umowy prorogacyjnej, stanowi jedynie wydruk, który nie został opatrzony jakimkolwiek podpisem”.

Należy w tym miejscu stanąć w zdecydowanej opozycji do stanowiska Sądu Rejonowego, który w swoich rozważaniach jest niekonsekwentny. Z jednej strony Sąd Rejonowy słusznie zauważył, że „w przepisie art. 46 § 1 k.p.c. nie przewidziano rygoru nieważności w przypadku niezachowania formy pisemnej, co oznacza, iż zastosowanie znajdują przepisy o formie dla celów dowodowych. W tej sytuacji, co do zasady (uwzględniając przy tym także odmienną regulację w stosunkach między przedsiębiorcami), nie jest dopuszczalny – zgodnie z art. 74 § 1 KC – dowód z zeznań świadków ani dowód z przesłuchania stron na fakt dokonania czynności”. Z drugiej jednak strony Sąd Rejonowy doszedł do wniosku, że „okoliczność, że w pozwie powód powołał się na zlecenie przewozowe dla wykazania roszczenia nie oznacza, że doszło do zawarcia umowy prorogacyjnej; fakt ten może być miarodajny jedynie dla oceny zawarcia umowy przewozu między stronami i warunków, na jakich miał być on realizowany. Skuteczność zawarcia umowy o przewóz nie jest jednak równoznaczna ze skutecznością umowy o właściwość sądy, dla której wymagana jest forma pisemna. Niezachowanie formy pisemnej w istocie niweczy skuteczność umowy prorogacyjnej (tak m.in. post. Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 12.03.2023 (sygn. akt XII Gz 123/23))”.

Powyższe, jak wskazano we wstępie, stanowi istotną niekonsekwencję Sądu w zakresie odpowiedniego stosowania przepisów prawa cywilnego o formie czynności prawnych. Jak zauważył sam sąd pierwszej instancji, ustawodawca nie przewidział rygoru nieważności umowy prorogacyjnej w przypadku niezachowania formy pisemnej, stąd niezrozumiały i zaskakujący jest wniosek Sądu odnośnie do uznania umowy za „nieskuteczną”. Takie zapatrywanie nie dość, że powoduje odwołanie do sankcji nieznanej przepisom ustawy (można co najwyżej mówić o bezskuteczności czynności prawnej, ale to tylko w przewidzianych prawem przypadkach), to jeszcze wywołuje skutek obejścia przepisów o formie prawnej i skutków jej naruszenia. Wobec tego pogląd ten w żadnym przypadku nie może zasługiwać na aprobatę.

Prawidłowa wykładnia przepisu art. 46 § 1 k.p.c. w kontekście niezachowania formy pisemnej powinna odbywać się, jak zauważył Sąd Rejonowy (co wymaga podkreślenia), na podstawie przepisów prawa cywilnego o formie czynności prawnych. W tym miejscu należy zwrócić uwagę na poglądy doktryny, zgodnie z którymi: „umowa prorogacyjna jest bez wątpienia oświadczeniem woli stron. Zatem niezachowanie formy pisemnej umowy prorogacyjnej nie stanowi o jej nieważności, przepis art. 46 § 1 nie przewiduje bowiem rygoru nieważności w wypadku niezachowania formy pisemnej (art. 73 § 1 KC; od 08.09.2016 r. także formy dokumentowej albo elektronicznej). Odmienne stanowisko zajmuje Sąd Najwyższy, który wiąże niezachowanie formy pisemnej tej umowy ze skutkiem nieważności (zob. post. SN z 15.05.2002, II CKN 823, Legalis). Stanowisko to jednak jest niesłuszne w świetle przepisu art. 73 § 1 KC. Jednak niezachowanie formy pisemnej (od 08.09.2016 także dokumentowej albo elektronicznej) umowy prorogacyjnej pociąga za sobą ten skutek, że dowód ze świadków lub przesłuchania stron na fakt i treść jej zawarcia będzie dopuszczalny tylko wyjątkowo (art. 74 § 1 i 2 KC)” (A. Marciniak, komentarz do art. 46 k.p.c. [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, red. A. Zieliński, Legalis 2024). Podobne stanowisko (a zarazem krytykę postanowienia Sądu Najwyższego o sygnaturze II CKN 823, przywołanego przez Sąd Okręgowy w Łodzi z dnia 12.03.2023) wyraził R. Morek, który stwierdził, że „w postanowieniu z 15.05.2002 (II CKN 823, Biul. SN 2002, Nr 10, poz. 12) SN przyjął, że jednym z wymagań ważności umowy o właściwość sądu (prorogatio fori) jest zawarcie jej na piśmie oraz że wobec braku odmiennego oznaczenia w ustawie skutków niezachowania tego wymagania, niezachowanie go powoduje nieważność umowy o właściwość umowną. Powyższe stanowisko należy uznać za błędne, gdyż komentowany artykuł nie przewiduje rygoru nieważności w przypadku niezachowania formy pisemnej umowy prorogacyjnej (por. art. 73 § 1 KC). Niezachowanie powyższej formy będzie natomiast pociągać za sobą skutki przewidziane w art. 74 § 1 i 2 KC i w art. 246 KPC (tj. ograniczenie dopuszczalności dowodu z zeznań świadków i z przesłuchania stron na fakt dokonania czynności)” (R. Morek, komentarz do art. 46 k.p.c. [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, red. A. Zieliński, Legalis 2024).

Powódka przyznaje, że dominująca linia orzecznicza do dziś bazuje na postanowieniu Sądu Najwyższego z 15.05.2002 (II CKN 823, LEX nr 52838), w którym stwierdzono, że niezachowanie wymogu pisemności w przypadku umowy o właściwość powoduje jej nieważność. Problem z tym, że stanowisko to jest niezgodne z obecnym stanem prawnym, co wykazano powyżej. Nie sposób również prześledzić toku rozumowania składu orzekającego Sądu Najwyższego w tym przypadku, ponieważ w dostępnych powszechnie publikatorach (baza orzeczeń SN, LEX, LEGALIS) widnieje jedynie teza tego orzeczenia. Jest to istotne o tyle, że przywołane orzeczenie zostało wydane 22 lata temu, przy innym stanie prawnym oraz w innej rzeczywistości, który to kontekst również nie może umykać stronom ani sądowi rozpoznającemu sprawę.

Nie można również zapominać o tym, że niezwykle istotnym elementem kształtowania świadomości oraz kultury prawnej jest orzecznictwo sądowe, które – poprzez stosowanie i wykładnię przepisów prawa – ma znaczący wpływ na jej rozwój. Stąd też zasadny jest postulat, aby sądy niższego rzędu podejmowały polemikę z sądami wyższego rzędu, a sądy powszechne – z Sądem Najwyższym, tak by orzecznictwo sądowe harmonizowało ze współczesnym stanem prawnym oraz rzeczywistością i obrotem gospodarczym, ze szczególnym uwzględnieniem tego ostatniego, w którym wykorzystanie nowych technologii postępuje szybko i istnieje konieczność uwzględnienia tych zmian również w obrocie prawnym, szczególnie w przypadkach, w których dokładna analiza przepisów oraz ich wykładnia nie stoją temu naprzeciw, co niewątpliwie ma miejsce w niniejszej sprawie.

Opłata od niniejszego zażalenia została uiszczona w ramach opłaty od wniosku o uzasadnienie zaskarżonego postanowienia, stosownie to treści art. 25b ust. 2 u.k.s.c.

Mając na uwadze powyższe, wnoszę jak we wstępie.

R. pr. Anna Nowak (podpis własnoręczny)

Załączniki: 1. dwa odpisy zażalenia wraz z załącznikami.